سنگ ساختمان تزئینی، سنگی است طبیعی که در اندازه مشخص انتخاب، تراش و یا برش خورده باشد. به معنای وسیع کلمه، اصطلاح سنگ ساختمانی تزئینی شامل سنگها در هر شکل میباشند که به طور مستقیم و پس از برش، سائیده شدن و صیقل کاری در نماهای داخلی و خارجی ساختمانها به کار میروند.
سنگ ساختمانی تزئینی از نظر سنگ شناسی به یکی از گروههای سنگ آذرین، دگرگونی و یا رسوبی اختصاص دارند و شامل انواع مرمر، مرمرمیت، چینی، کنگلومرا، تراورتن، ماسه سنگ، گرانیت، دیوریت، سینیت، گابرو و بعضی موارد کم اهمیت تر میباشند.
ویژگیهای فیزیکی سنگ ساختمانیهای تزئینی
انواع سنگ ساختمانی تزئینی بر حسب خصوصیات فیزیکی خود شناخته میشوند. این خصوصیات عمدتاً عبارتند از:
سختی سنگ ساختمانی
دامنه سختی سنگ ساختمان تزئینی بسیار زیاد است. این دامنه از پائین ترین درجه سختی (تالک) گرفته تا به بالاترین درجه سختی (سنگ ساختمانی گرانیت که حتی از فولاد نیز سخت تر است) میرسد. میزان سختی در قیمت تمام شده سنگ ساختمانی موثر است.عموماًهر چه سنگ ساختمانی سخت تر باشد، استخراج، برش و صیقل کاری قطعات آن ،زمان و هزینه بیشتری را در بر خواهد داشت.
رنگ سنگ ساختمانی
رنگها هر کدام زیبایی و جلوهای خاص به اشیاء میدهند و مسلماً بشر در انتخاب خود، علاوه بر استحکام، خاصیت و سهولت کاربرد، به ظاهر امر نیز توجه خاص مبذول میدارد. ساختمانها به جهت رنگ نمای بیرون آنها، به زیبایی شهر میافزایند. در این خصوص معمولاً رنگهای روشن بر رنگهای تیره و کدر برتری دارند. ناگفته نماند که رنگ نمای بیرون سنگ ساختمان ها که ناشی از نوع مصالح بکار گرفته شده (سنگ ساختمانی و یا غیرسنگ) میباشد، خود تحت تأثیر عوامل جوی قرار دارد. آب باران میتواند کانیهای موجود سنگ نما را تحت تأثیر شیمیایی قرار داده و رنگ آن را تغییر دهد.
میزان تخلخل سنگ ساختمانی
تخلخل در اثر نفوذ آب باران به داخل حفرههای سنگ ساختمانی (این حفرهها خود غالباً تحت اثر شیمیایی محلولهای طبیعی بر روی بعضی از کانیهای موجود در سنگ ساختمانی به وجود میآیند) و انجماد آن بیشتر میشود. در هوای صفر درجه زمستان، آبی که به داخل خلل و فرج سنگ (و یا بعضاً به پشت سنگ نما) نفوذ مینماید، منجمد شده و موجب میگردد که در سنگ ترکهای عمدهای ایجاد گردد. این ترکها به مرور زیادتر شده تا اینکه موجب افتادن تمام و یا قطعهای از سنگ نما میگردد.
مقاومت سنگ ساختمانی
مقاومت سنگ ساختمانی تحت تأثیر عوامل مختلفی از قبیل هوازدگی، سرما، گرما و آتش سوزی، دائماً تغییر مییابد. همچنین عوامل مربوط به هوازدگی بعضاً شیمیایی میباشند. این عوامل میتوانند گازهایی نظیر SO2 ،O2 و CO2باشند. در شهرها که حضور چنین گازهایی به وفور در هوا وجود دارند.سنگهای نمای ساختمانی بیشتر تحت تأثیر آنها مقاومت خود را از دست میدهند. برخی عوامل هوازدگی (نظیر انجماد و ذوب آب داخل حفرههای سنگ، خاصیت رنگبری و اثر گرمایی نور خورشید) به صورت فیزیکی سنگ ساختمانی را تحت تأثیر قرار میدهند. لازم به توضیح میباشد که عوامل هوازدگی شیمیایی و فیزیکی تواماً عمل میکنند و غالباً سبب تغییر رنگ، شکسته شدن و جدا شدن سنگ ساختمانی از بنا میشوند. اضافه میشود که سنگهای آهکی در مناطقی که بارندگی زیاد بوده و گازکربنیک موجود در فضا بیش از اندازه باشد، برای نمای خارجی ساختمانها چندان مناسب نمی باشد (به ویژه انواع تراورتن ها).
اثر یخبندان بر سنگ ساختمانی
تخریب بر اثر یخبندان در قسمتهایی از ساختمان نظیر محل درپوشها، سایه بانها، کرسی بنا و کف پنجرهها بیشتر دیده میشود. عموما سنگ آهک و دولومیت بیش از ماسه سنگ در معرض تهاجم اثر یخبندان هستند.
مرمر، شیت و گرانیت به علت تخلخل اندک تحت تاثیر اثر یخبندان واقع نمیشوند.
پوسیدگی فلزات بر سنگ ساختمانی
آب بارانی که از سطوح مس و آلیاژهای آن به سطح سنگ آهکی میریزد باعث ایجاد لکههای سبزرنگی میشود. زنگ زدگی حاصل از مواد آهنی و فولادی بسیار سخت و دشوار از روی سطوح متخلخل سنگ ساختمانی پاک میشوند. بیشترین آسیب دیدگی ناشی از انبساط زنگ زدن قطعات آهنی و فولادی داخل سنگ کاری نما رخ میدهد. به این منظور کلیه قطعات فلزی مورد استفاده در نصب سنگ نما باید ضدزنگ باشند.
تاثیر آتش بر سنگ ساختمانی
آتش به ندرت موجب تخریب کلی در کارهای سنگی شود. ولی سطح نمای گرانیت، مرمر و ماسه سنگها ممکن است در اثر آتش سیاه یا خرد شوند. سنگهای آهکی عموما تحت تاثیر آتش قرار نمیگیرند، فقط سنگهای با رنگ روشن به علت اکسید شدن آهن موجود در آنها برای همیشه صورتی رنگ میشوند.
